Thi đấu giải phong trào lần đầu, phần lớn sự hồi hộp đến từ những thứ chưa biết: thể thức ra sao, ai làm trọng tài, phải tới lúc nào, gọi bóng ngoài thế nào. Chuẩn bị kỹ phần hậu cần và hiểu luật thi đấu của giải sẽ gỡ được hơn một nửa nỗi lo. Phần còn lại là chấp nhận rằng trận đầu tiên hiếm khi là trận hay nhất, và mục tiêu hợp lý là chơi được như lúc tập.
Vì sao giải đầu tiên lại run hơn hẳn
Người chơi phong trào có thể đã đánh hàng trăm trận với bạn bè mà vẫn run khi vào giải. Lý do không nằm ở trình độ. Ở sân quen, mọi thứ đều quen: đối thủ, mặt sân, ánh đèn, cách tính điểm, cả việc thua cũng chẳng sao. Ở giải, gần như mọi thứ đều mới: người lạ, sân lạ, có bảng tỉ số, có người xem, có kết quả được ghi lại.
Não người phản ứng với sự không chắc chắn bằng lo âu. Vì thế cách hiệu quả nhất để bớt run là giảm số điều chưa biết trước khi tới sân.
Trước giải một tuần: tìm hiểu những gì cần biết
Hỏi rõ thể thức
Mỗi giải phong trào có thể thức riêng, và nó ảnh hưởng trực tiếp tới cách chơi:
| Môn | Thể thức hay gặp ở giải phong trào | Ảnh hưởng tới cách chơi |
|---|---|---|
| Tennis | Một set tới 6 hoặc tới 8 ván, tính điểm không lợi thế (40–40 đánh một điểm quyết định), tiebreak khi hòa | Không có thời gian "khởi động" trong trận; ván đầu đã quan trọng |
| Cầu lông | Đánh một ván tới 21 hoặc hai thắng ba ván, có giải đánh tới 15 hoặc 31 điểm ở vòng bảng | Ván ngắn thì giao cầu và vài điểm đầu rất nặng |
| Bóng bàn | Ba thắng năm ván, mỗi ván tới 11 điểm; vòng bảng rồi loại trực tiếp | Đổi giao bóng sau mỗi hai điểm, cần chuẩn bị sẵn vài kiểu giao |
Hãy hỏi ban tổ chức hoặc người đã từng dự giải. Ngoài thể thức, nên biết: có vòng bảng không, đánh mấy trận trong ngày, có trọng tài không, bóng hay cầu do ai cung cấp.
Tập đúng thể thức
Nếu giải đánh tennis không lợi thế, hãy tập vài buổi với điểm quyết định ở 40–40. Nếu giải cầu lông đánh tới 15, hãy tập ván tới 15. Thể thức ngắn khiến người chưa quen thường "chưa kịp vào trận đã hết".
Chọn đúng nhóm trình độ
Nhiều giải chia theo nhóm trình độ hoặc nhóm tuổi. Lần đầu, hãy đăng ký ở nhóm phù hợp, đừng ngại nhóm thấp hơn. Mục tiêu của giải đầu tiên là trải nghiệm thi đấu, không phải chứng minh điều gì.
Hành lý cho ngày thi đấu
- Vợt: tốt nhất hai cây, phòng khi đứt dây. Với cầu lông, đứt dây là chuyện rất thường.
- Giày: đúng loại cho mặt sân, đã đi quen. Không mang giày mới tinh đi thi.
- Quần áo dự phòng: ít nhất một áo thay, nhất là khi đánh nhiều trận trong ngày.
- Nước và đồ ăn nhẹ: chuối, bánh mì, nước điện giải. Giải phong trào có thể chờ lâu giữa các trận.
- Khăn, băng quấn cán dự phòng, mũ hoặc kính nếu đánh ngoài trời.
- Bóng hoặc cầu: hỏi trước xem có phải tự mang không.
Chuẩn bị túi từ tối hôm trước. Sáng hôm thi, chỉ việc cầm đi.
Ngày thi đấu: dòng thời gian gợi ý
- Đến sớm 30–45 phút: để đăng ký, tìm sân, làm quen với không khí. Đến sát giờ là cách chắc chắn nhất để run.
- Khởi động cơ thể 10–15 phút: chạy nhẹ, xoay khớp, bước chân. Đừng đợi tới lúc vào sân mới làm nóng.
- Xem các trận đang diễn ra: quan sát mặt sân, độ nảy, ánh sáng, và nếu được thì xem đối thủ sắp gặp.
- Khởi động với đối thủ: thường vài phút. Dùng để lấy cảm giác chứ không để thể hiện.
- Trong trận: chơi từng điểm, dùng nghi thức quen thuộc.
- Giữa các trận: ăn nhẹ, uống nước, ngồi trong bóng râm. Đừng đứng xem dưới nắng cả buổi.
Khi không có trọng tài: luật tự gọi bóng
Phần lớn giải phong trào không có đủ trọng tài cho mọi trận. Người chơi tự gọi bóng, và đây là điểm người mới hay lúng túng.
Tennis
Theo nguyên tắc ứng xử cho các trận không có trọng tài mà ITF và nhiều liên đoàn quốc gia đưa ra, mỗi người gọi bóng ở phía sân của mình. Nếu không chắc bóng ra hay vào, phải tính là bóng vào, tức là sự nghi ngờ luôn có lợi cho đối thủ. Gọi "out" phải rõ ràng và ngay lập tức. Người giao bóng nên đọc tỉ số to trước mỗi điểm để tránh tranh cãi.
Cầu lông
Ở giải phong trào không có trọng tài biên, hai bên thường tự gọi cầu ở phía sân mình theo cùng tinh thần: nghi ngờ thì nhường đối thủ. Lỗi giao cầu thì khó tự phán xét, nên nhiều giải bố trí một người làm trọng tài chính, đôi khi chính là người vừa thi đấu trận trước.
Bóng bàn
Ở nhiều giải câu lạc bộ, người thua trận trước sẽ làm trọng tài cho trận kế tiếp tại cùng bàn. Nếu được giao việc này, đừng ngại: chỉ cần đếm điểm to rõ, theo dõi lượt giao bóng và đổi giao sau mỗi hai điểm. Đây cũng là cách tốt để quan sát đối thủ có thể gặp sau này.
Những tình huống làm người mới bối rối
- Đối thủ gọi out một quả bạn thấy rõ là vào: có thể hỏi lại một cách lịch sự. Nếu họ giữ nguyên, ở trận không có trọng tài thì quyết định thuộc về họ. Nếu chuyện lặp lại nhiều lần, hãy mời ban tổ chức xuống theo dõi.
- Quên tỉ số: dừng lại, hai bên cùng nhớ lại từng điểm. Không đồng ý được thì quay về tỉ số cuối cùng cả hai cùng chắc chắn.
- Bóng từ sân bên lăn sang: hô "let" ngay và đánh lại điểm đó. Đây là luật trong tennis và cũng là thông lệ ở cầu lông.
- Đối thủ giao bóng chậm hoặc chờ lâu: đừng để mất bình tĩnh. Dùng thời gian đó cho nghi thức của mình.
Mục tiêu đúng cho giải đầu tiên
Mục tiêu "vô địch" hay "vào tứ kết" thường đẩy người mới vào trạng thái căng cứng. Hãy chọn những mục tiêu như:
- Làm đúng nghi thức trước mọi cú giao.
- Chơi ít nhất một trận ở mức gần như lúc tập.
- Thua điểm mà không nổi nóng.
- Học được một điều mới từ mỗi đối thủ.
Nhiều người chơi lâu năm kể rằng trận đầu tiên ở giải, họ thua nhanh và không hiểu chuyện gì xảy ra. Tới giải thứ ba, thứ tư mới thấy mình là mình. Điều đó hoàn toàn bình thường.
Góc nhìn hôm nay: sau giải là lúc học nhiều nhất
Sau giải, trong vòng một hai ngày, hãy ghi lại: thể thức ra sao, mình run nhất lúc nào, cú nào đáng tin, cú nào biến mất, đối thủ nào đáng nhớ. Đây là nguyên liệu cho giải sau.
Ở Việt Nam, giải phong trào tennis, cầu lông, bóng bàn diễn ra thường xuyên ở câu lạc bộ, cơ quan, công đoàn, phường xã và các nhóm chơi trên mạng xã hội. Cách dễ nhất để bắt đầu là hỏi chủ sân hoặc các nhóm chơi quen xem sắp có giải nội bộ nào, vì giải nội bộ thường thân thiện, ít áp lực và là bước đệm tốt trước khi dự giải mở rộng.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi thi đấu tennis cần chuẩn bị gì?
Cần hỏi rõ thể thức thi đấu, tập trước theo đúng thể thức đó, và chuẩn bị hai cây vợt, giày quen chân, quần áo dự phòng, nước và đồ ăn nhẹ. Nên đến sân sớm 30 đến 45 phút để đăng ký và khởi động. Hiểu cách tự gọi bóng khi không có trọng tài cũng rất quan trọng.
Trận tennis không có trọng tài thì ai gọi bóng ra ngoài?
Mỗi người gọi bóng ở phía sân của mình. Nếu không chắc bóng ra hay vào, phải tính là bóng vào cho đối thủ. Gọi out cần rõ ràng và ngay lập tức, và người giao bóng nên đọc tỉ số trước mỗi điểm.
Tính điểm không lợi thế trong tennis là gì?
Đây là cách tính điểm khi tỉ số hòa 40–40 thì đánh một điểm quyết định, ai thắng điểm đó thắng ván, không cần hơn hai điểm. Thể thức này hay dùng ở giải phong trào và đánh đôi chuyên nghiệp để rút ngắn thời gian trận.
Đi thi giải phong trào bị run thì làm sao?
Run là bình thường, nhất là ở giải đầu tiên. Chuẩn bị kỹ hậu cần, đến sớm, khởi động đủ và đặt mục tiêu vừa sức như chơi được như lúc tập sẽ giảm đáng kể sự lo lắng. Dùng nghi thức quen thuộc trước mỗi điểm để giữ nhịp.
Bóng bàn đổi giao bóng sau mấy điểm?
Trong bóng bàn, quyền giao bóng đổi sau mỗi hai điểm. Khi tỉ số lên 10–10, giao bóng đổi sau mỗi điểm cho tới khi một bên hơn hai điểm và thắng ván.