Novak Djokovic: kỷ lục gia 24 Grand Slam và 428 tuần số 1 thế giới

Novak Djokovic (sinh ngày 22/5/1987 tại Belgrade, Serbia) là tay vợt nam giữ nhiều kỷ lục lớn nhất lịch sử tennis: 24 Grand Slam đơn, 428 tuần ở vị trí số 1 thế giới, 7 lần vô địch ATP Finals và 40 danh hiệu Masters 1000, tính tới hết mùa 2025. Năm 2024 ông giành huy chương vàng Olympic Paris, mảnh ghép cuối cùng còn thiếu. Ông đến sau Federer và Nadal, rồi vượt qua cả hai ở hầu hết các thước đo thống kê.

Từ khu nghỉ dưỡng trên núi tới học viện ở Munich

Gia đình Djokovic mở một quán pizza ở khu nghỉ dưỡng trên núi Kopaonik, miền nam Serbia. Năm cậu bé Novak lên sáu, một khóa tennis được tổ chức ngay trên sân gần quán. Huấn luyện viên Jelena Genčić, người từng dạy Monica Seles, nhận ra tài năng của cậu và dạy cậu suốt nhiều năm. Bà là người hướng Djokovic tới cú trái tay hai tay và thói quen nghe nhạc cổ điển để tập trung.

Năm 12 tuổi, Djokovic sang học viện của Niki Pilić ở Munich, Đức. Đây là bước ngoặt: Serbia thời đó thiếu điều kiện tập luyện chuyên nghiệp, và gia đình ông phải vay mượn để trang trải. Ông lên chuyên nghiệp năm 2003, vào top 100 năm 2005.

Grand Slam đầu tiên tới ở Australian Open 2008, khi Djokovic 20 tuổi thắng Jo-Wilfried Tsonga ở chung kết. Nhưng sau đó ba năm, ông bị kẹt ở vị trí số 3, sau Federer và Nadal, và nổi tiếng hay bỏ cuộc giữa trận vì khó thở, mệt mỏi.

Năm 2011: bước nhảy vọt

Mùa 2011 là một trong những mùa giải hay nhất lịch sử tennis nam. Djokovic thắng 41 trận liên tiếp từ đầu năm, giành Australian Open, Wimbledon, US Open, 10 danh hiệu, thành tích 70 thắng – 6 thua, và lên số 1 thế giới lần đầu.

Có hai thay đổi được nhắc nhiều nhất. Một là chế độ ăn: năm 2010, một bác sĩ dinh dưỡng xác định ông không dung nạp gluten. Ông bỏ bánh mì, mì ống và đồ ngọt, và kể rằng cảm giác nặng nề, khó thở giữa trận biến mất. Ông viết lại chuyện này trong cuốn "Serve to Win" (2013). Cần nói thêm: giới y khoa không coi ăn kiêng gluten là bí quyết cho mọi vận động viên, và tác dụng ở Djokovic là trường hợp cá nhân.

Hai là sự trưởng thành về chiến thuật. Ông thắng Davis Cup cùng Serbia cuối năm 2010, và từ đó chơi tự tin hơn hẳn trước hai đối thủ lớn.

Phong cách: bức tường biết phản công

Trả giao bóng

Nhiều chuyên gia coi Djokovic là người trả giao bóng hay nhất lịch sử. Ông đứng gần vạch cuối sân, chặn bóng sớm, và đưa bóng về sâu tận chân đối thủ. Điều này làm vô hiệu hoá lợi thế của các tay vợt giao bóng mạnh.

Độ dẻo dai

Djokovic có thể trượt người trên mặt sân cứng như trên đất nện, có khi xoạc chân gần như hết cỡ để với bóng. Ông tập yoga và các bài kéo giãn từ sớm. Khả năng này giúp ông đứng vững trong những pha phòng thủ mà người khác đã phải bỏ.

Trái tay hai tay

Cú trái tay dọc dây của ông là một trong những cú đánh đáng tin cậy nhất thời đại, nhất là khi phải đổi hướng bóng từ thế phòng thủ.

Thần kinh ở điểm quyết định

Djokovic thắng nhiều trận sau khi bị đối thủ có match point: bán kết US Open 2010 và 2011 trước Federer, chung kết Wimbledon 2019 cũng trước Federer. Thống kê tiebreak và set năm của ông đều thuộc hàng tốt nhất lịch sử.

Những trận làm nên tên tuổi

• Chung kết Australian Open 2012 gặp Nadal: 5 giờ 53 phút, trận chung kết Grand Slam dài nhất lịch sử. Lễ trao giải diễn ra lúc gần hai giờ sáng, hai người đứng không vững phải được mang ghế ra.
• Roland Garros 2016: sau ba lần thua chung kết, ông vô địch Paris, trở thành người nắm giữ cả bốn Grand Slam cùng lúc (Wimbledon 2015 – Roland Garros 2016). Người đầu tiên làm được điều này kể từ Rod Laver năm 1969.
• Chung kết Wimbledon 2019 gặp Federer: cứu hai match point, thắng ở tiebreak 12–12 set năm, lần đầu luật tiebreak này được áp dụng ở chung kết Wimbledon.
• Bán kết Roland Garros 2021 gặp Nadal: thắng bốn set, chỉ là trận thua thứ ba của Nadal tại Paris.
• Chung kết Olympic Paris 2024 gặp Carlos Alcaraz: thắng 7–6, 7–6 không mất ván giao bóng nào, giành huy chương vàng ở lần dự Olympic thứ năm, khi đã 37 tuổi.

Bảng kỷ lục chính (tính tới hết mùa 2025)

Tennis có một khái niệm gọi là Golden Slam sự nghiệp: thắng cả bốn Grand Slam và huy chương vàng Olympic đơn. Với tấm huy chương năm 2024, Djokovic trở thành tay vợt nam thứ ba làm được điều này, sau Andre Agassi và Rafael Nadal.

Tranh cãi và hình ảnh trước công chúng

Djokovic không được yêu mến đồng đều như Federer hay Nadal, và ông nhiều lần nói mình cảm nhận được điều đó. Một phần vì ông là người phá vỡ thế song mã đã được khán giả yêu quý. Một phần do các sự cố có thật:

• Bị truất quyền ở vòng 4 US Open 2020 vì đánh bóng trúng cổ một trọng tài biên trong lúc bực tức. Cú đánh không cố ý nhưng luật vẫn xử truất quyền.
• Bị trục xuất khỏi Úc tháng 1/2022 trước Australian Open vì vấn đề thị thực liên quan tới quy định nhập cảnh thời dịch bệnh, nên bỏ lỡ giải năm đó.

Ngoài sân, ông cùng Vasek Pospisil lập Hiệp hội Tay vợt Chuyên nghiệp (PTPA) năm 2020 để đòi quyền lợi cho tay vợt thứ hạng thấp. Quỹ Novak Djokovic tập trung vào giáo dục mầm non ở Serbia.

Góc nhìn hôm nay: còn gì để chinh phục

Năm 2025, ở tuổi 38, Djokovic vẫn vào bán kết cả bốn Grand Slam, dù thua trước thế hệ trẻ là Jannik Sinner và Carlos Alcaraz. Điều đó cho thấy độ bền hiếm có, phần lớn nhờ chế độ tập luyện và sinh hoạt được ông kể rất chi tiết.

• Trận nên xem lại: chung kết Australian Open 2012, chung kết Wimbledon 2019, chung kết Olympic Paris 2024.
• Đọc: "Serve to Win" (2013) để hiểu cách ông nhìn thể lực và dinh dưỡng; nên đọc kèm ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng cho bản thân.
• Bài học cho người chơi phong trào: tập trả giao bóng. Đa số người chơi nghiệp dư tập giao bóng rất nhiều nhưng gần như không tập trả giao bóng, trong khi đó là cú đánh xuất hiện ở một nửa số điểm.