Rafael Nadal: vua đất nện với 14 lần vô địch Roland Garros

Rafael Nadal (sinh ngày 3/6/1986 tại Manacor, đảo Mallorca, Tây Ban Nha) được gọi là "vua đất nện" vì ông vô địch Roland Garros 14 lần với thành tích 112 trận thắng, chỉ 4 trận thua. Đó là sự thống trị một giải đấu lớn chưa từng có trong lịch sử tennis. Ông có tổng cộng 22 Grand Slam đơn nam, 92 danh hiệu ATP, và giải nghệ tháng 11/2024 sau vòng chung kết Davis Cup ở Málaga.

Manacor, chú Toni và tay trái

Nadal lớn lên trong một gia đình mê thể thao ở Manacor. Chú ruột Miguel Ángel Nadal là cầu thủ bóng đá từng khoác áo Barcelona và đội tuyển Tây Ban Nha. Hồi nhỏ Rafael chơi cả bóng đá lẫn tennis, tới khoảng 12 tuổi mới chọn hẳn tennis.

Người dạy ông từ năm lên bốn là chú Toni Nadal. Toni dẫn dắt cháu tới năm 2017, theo một phương pháp nổi tiếng nghiêm khắc: không đổ lỗi cho bóng, cho sân hay trọng tài, tự xách túi vợt, tôn trọng đối thủ. Nhiều người tin rằng chính kỷ luật đó tạo ra hình ảnh Nadal không bao giờ ném vợt trong suốt sự nghiệp.

Một câu hỏi người ta hay gõ: Nadal có thuận tay trái thật không? Câu trả lời là ông viết, ăn và làm phần lớn việc thường ngày bằng tay phải. Ông đánh tennis tay trái từ nhỏ. Lý do thì có nhiều cách kể, ngay cả trong gia đình cũng không hoàn toàn khớp nhau: có bản nói chú Toni chủ động hướng cháu sang tay trái, có bản nói đó là lựa chọn tự nhiên của cậu bé. Điều chắc chắn là tay trái cho ông lợi thế lớn: cú thuận tay xoáy của ông bay chéo sân đúng vào trái tay của đa số đối thủ thuận tay phải.

Vì sao Nadal mạnh đến vậy trên đất nện

Bóng xoáy lên nảy cao

Cú thuận tay của Nadal có độ xoáy lên (topspin) cực lớn, đánh theo kiểu vung vợt vòng qua đầu mà giới tennis gọi là "lasso" hay "buggy whip". Trên đất nện, mặt sân chậm và bóng nảy cao, nên bóng của ông bật lên ngang vai đối thủ. Người chơi trái tay một tay như Federer chịu khổ nhất, vì phải đánh bóng ở độ cao rất khó dồn lực.

Phòng thủ thành tấn công

Nadal đứng lùi sâu sau vạch cuối sân, chạy được gần như mọi quả bóng, rồi biến những pha cứu thua thành cú đánh thắng điểm. Lối chơi này cần thể lực rất cao và sức chịu đựng tâm lý trong các loạt đánh qua lại dài.

Trượt trên đất nện

Ông sinh ra và tập luyện trên mặt sân đất nện đỏ của Tây Ban Nha, nên trượt người để đón bóng là phản xạ tự nhiên. Trượt đúng lúc giúp ông vừa dừng lại vừa đánh bóng, rồi lấy lại vị trí nhanh hơn đối thủ.

Đầu óc

Nadal nổi tiếng với các nghi thức trước mỗi điểm: chỉnh quần, chạm mũi, vén tóc sau tai, xếp chai nước thẳng hàng. Ông giải thích đó là cách sắp xếp đầu óc, không phải mê tín. Những nghi thức ấy giúp ông đánh từng điểm với cùng một mức tập trung, bất kể tỷ số.

Bốn trận thua ở Roland Garros

Với 112 trận thắng ở Paris, những trận thua hiếm hoi trở thành chuyện lịch sử:

Năm 2016, ông rút lui trước trận vòng 3 vì chấn thương cổ tay nên trận đó không tính là thua. Ngoài Roland Garros, Nadal còn có chuỗi 81 trận thắng liên tiếp trên đất nện từ 2005 đến 2007, kết thúc ở chung kết Hamburg 2007 trước Federer. Đó là chuỗi trận thắng dài nhất trên một mặt sân trong Kỷ nguyên Mở.

Không chỉ là đất nện

Gọi Nadal là "vua đất nện" đúng nhưng thiếu. Ông thắng 8 Grand Slam ngoài Roland Garros:

• Wimbledon 2008: chung kết gặp Federer kéo dài khoảng 4 giờ 48 phút, kết thúc gần chín giờ tối khi trời đã sẩm. Nhiều nhà báo vẫn gọi đây là trận đấu hay nhất mọi thời.
• Australian Open 2009: thắng Federer sau năm set, ngay sau trận bán kết hơn năm giờ gặp Fernando Verdasco.
• US Open 2010: hoàn tất bộ Grand Slam sự nghiệp ở tuổi 24, cùng năm thắng Roland Garros và Wimbledon.
• Wimbledon 2010, US Open 2013, 2017, 2019.
• Australian Open 2022: thua hai set đầu trước Daniil Medvedev rồi thắng ba set liên tiếp, giành Grand Slam thứ 21, chỉ vài tháng sau khi tưởng phải bỏ nghề vì chấn thương bàn chân.

Ông cũng giành hai huy chương vàng Olympic: đơn nam Bắc Kinh 2008 và đôi nam Rio 2016 cùng Marc López. Nadal góp mặt trong năm lần Tây Ban Nha vô địch Davis Cup (2004, 2008, 2009, 2011, 2019).

Chấn thương: cái giá của lối chơi

Lối chơi chạy liên tục, đánh xoáy nặng khiến Nadal chấn thương nhiều hơn hầu hết các nhà vô địch khác. Đầu gối hành ông từ cuối thập niên 2000. Nặng nhất là hội chứng Müller-Weiss ở bàn chân trái, một bệnh hiếm làm biến dạng xương thuyền, được chẩn đoán từ năm 2005. Năm 2022 ông chơi Roland Garros nhờ tiêm thuốc tê vào dây thần kinh bàn chân trước mỗi trận, và vẫn vô địch lần thứ 14.

Năm 2023 ông chấn thương cơ hông ở Australian Open, phải mổ và nghỉ gần hết mùa. Năm 2024 ông chỉ đánh được một số giải, thua Djokovic ở vòng 2 Olympic Paris trên chính sân Philippe-Chatrier. Tháng 10/2024, ông thông báo giải nghệ. Trận cuối cùng là trận thua Botic van de Zandschulp ở tứ kết Davis Cup Finals tại Málaga.

Thành tích chính của Rafael Nadal

Góc nhìn hôm nay: di sản và nơi tìm hiểu thêm

Năm 2021, Roland Garros dựng một bức tượng thép không gỉ cao khoảng ba mét tạc Nadal đang vung thuận tay, đặt trong khuôn viên sân. Sau khi ông giải nghệ, ban tổ chức làm lễ tôn vinh ông ngay trên sân Philippe-Chatrier ở giải năm 2025.

• Học viện Rafa Nadal mở năm 2016 tại Manacor, có bảo tàng trưng bày cúp và kỷ vật. Người du lịch Mallorca có thể ghé thăm.
• Trận nên xem lại: chung kết Wimbledon 2008; bán kết Australian Open 2009 gặp Verdasco; chung kết Australian Open 2022; bán kết Roland Garros 2021 gặp Djokovic.
• Đọc: tự truyện "Rafa" viết cùng nhà báo John Carlin (2011).
• Bài học cho người chơi phong trào: đánh xoáy lên để bóng qua lưới cao mà vẫn rơi trong sân. Kỹ thuật này an toàn hơn đánh thẳng mạnh, và là thứ đáng tập nhất nếu bạn hay đánh hỏng ra ngoài.

Điều Nadal để lại cho người xem có lẽ không nằm ở con số 14. Đó là cảm giác ông đánh mỗi điểm như điểm cuối cùng, kể cả khi đang dẫn 5–0.