Steffi Graf (sinh ngày 14/6/1969 tại Mannheim, Tây Đức) là người duy nhất trong tennis đơn thông thường giành Golden Slam trong một năm: cả bốn Grand Slam và huy chương vàng Olympic năm 1988, khi mới 19 tuổi. Bà có tổng cộng 22 Grand Slam đơn, giữ ngôi số 1 thế giới 377 tuần, và là tay vợt duy nhất, nam hay nữ, vô địch mỗi giải Grand Slam ít nhất bốn lần. Graf giải nghệ năm 1999 khi mới 30 tuổi.
Cô bé ở Brühl và người cha huấn luyện viên
Graf lớn lên ở Brühl, một thị trấn nhỏ gần Mannheim. Cha bà, Peter Graf, là người bán xe và dạy tennis, cho con gái cầm vợt từ khi lên ba, tập đánh bóng qua sợi dây căng giữa hai chiếc ghế trong phòng khách. Ông vừa là huấn luyện viên vừa là người quản lý suốt phần lớn sự nghiệp của con.
Graf lên chuyên nghiệp năm 1982, lúc 13 tuổi. Hai năm sau, bà vô địch nội dung biểu diễn tennis tại Olympic Los Angeles 1984, khi tennis chưa phải môn chính thức. Danh hiệu WTA đầu tiên tới năm 1986, ở giải Hilton Head, khi bà thắng Chris Evert trong chung kết. Năm 1987, bà giành Roland Garros, Grand Slam đầu tiên, thắng Martina Navratilova, và lên số 1 thế giới tháng 8 cùng năm.
Năm 1988: Golden Slam diễn ra thế nào
Olympic Seoul 1988 là lần đầu tiên sau 64 năm tennis trở lại là môn thi đấu chính thức ở Thế vận hội. Điều đó mở ra một cơ hội chưa ai có trước đó: thắng cả bốn Grand Slam lẫn huy chương vàng trong cùng một năm. Graf làm được ngay ở lần đầu tiên.
| Giải | Mặt sân | Đối thủ chung kết | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Australian Open (1/1988) | Sân cứng | Chris Evert | Năm đầu giải chuyển về Flinders Park, mặt sân cứng thay cho cỏ |
| Roland Garros (6/1988) | Đất nện | Natasha Zvereva | Thắng 6–0, 6–0 trong khoảng nửa giờ, một trong những trận chung kết Grand Slam ngắn nhất lịch sử |
| Wimbledon (7/1988) | Cỏ | Martina Navratilova | Thua set đầu, rồi chấm dứt chuỗi sáu năm liền Navratilova vô địch Wimbledon |
| US Open (9/1988) | Sân cứng | Gabriela Sabatini | Hoàn tất Grand Slam trọn năm, người đầu tiên kể từ Margaret Court năm 1970 |
| Olympic Seoul (10/1988) | Sân cứng | Gabriela Sabatini | Thắng 6–3, 6–3, hoàn tất Golden Slam |
Cả năm đó Graf chỉ thua ba trận. Điều đáng nói là bà thắng trên ba mặt sân khác nhau: sân cứng, đất nện và cỏ, trong khi Grand Slam trọn năm của Margaret Court (1970) và Rod Laver (1969) còn có ba giải đánh trên cỏ.
Cần nói rõ phạm vi: trong tennis xe lăn, Dylan Alcott (Úc) và Diede de Groot (Hà Lan) đều giành Golden Slam năm 2021. Với tennis đơn thông thường, Graf vẫn là người duy nhất. Andre Agassi, Rafael Nadal, Serena Williams và Novak Djokovic có Golden Slam "sự nghiệp", tức gom đủ năm danh hiệu qua nhiều năm khác nhau.
Lối chơi: cú thuận tay và đôi chân
"Fräulein Forehand"
Báo chí đặt cho Graf biệt danh "Fräulein Forehand", tức "cô gái thuận tay". Bà thường lùi người sang bên trái để đánh thuận tay từ góc trái tay (inside-out), một kiểu đánh mà thời đó ít tay vợt nữ dùng thường xuyên. Cú thuận tay của bà phẳng, nhanh và đi rất sâu.
Trái tay cắt lát
Ngược lại, Graf chủ yếu đánh trái tay một tay kiểu cắt lát (slice), bóng đi thấp, nảy ít. Cú này giúp bà giữ điểm trong khi chờ cơ hội vòng sang thuận tay. Đối thủ muốn thắng Graf thường cố đánh liên tục vào trái tay của bà.
Bước chân
Graf được coi là một trong những tay vợt di chuyển nhanh nhất lịch sử tennis nữ. Chính tốc độ đó cho phép bà đứng "sai chỗ" để đánh thuận tay mà vẫn kịp quay lại phủ sân.
Những năm sóng gió: Seles và gia đình
Đầu thập niên 1990, Monica Seles trở thành đối thủ lớn nhất của Graf, vượt bà lên số 1 năm 1991 và thắng bà ở chung kết Roland Garros 1992. Ngày 30/4/1993, trong một trận đấu ở Hamburg, Seles bị một người đàn ông đâm vào lưng ngay trên sân. Kẻ tấn công là một người hâm mộ cuồng Graf, khai muốn giúp Graf lấy lại ngôi số 1. Seles nghỉ thi đấu hơn hai năm. Kẻ tấn công chỉ nhận án treo, khiến dư luận rất bất bình.
Graf không có lỗi gì trong vụ việc, nhưng nó phủ một bóng lớn lên giai đoạn bà thống trị sau đó. Người ta sẽ mãi không biết kình địch Graf – Seles sẽ diễn ra thế nào nếu không có chuyện ở Hamburg.
Cũng giữa thập niên 1990, cha bà bị điều tra rồi kết án tù vì trốn thuế trên thu nhập của con gái. Graf vẫn vô địch Roland Garros, Wimbledon và US Open cả hai năm 1995, 1996 trong khi phải ra toà và chịu áp lực báo chí Đức.
Thành tích chính của Steffi Graf
| Hạng mục | Thành tích |
|---|---|
| Grand Slam đơn | 22: Wimbledon 7, Roland Garros 6, US Open 5, Australian Open 4 |
| Golden Slam trọn năm | 1988, duy nhất trong tennis đơn thông thường |
| Số 1 thế giới | 377 tuần, kỷ lục của WTA; 186 tuần liên tiếp (8/1987 – 3/1991) |
| Danh hiệu WTA đơn | 107, thứ ba Kỷ nguyên Mở sau Navratilova và Evert |
| Olympic | Vàng đơn 1988, bạc đơn 1992 |
| Kỷ lục riêng | Vô địch mỗi Grand Slam ít nhất bốn lần |
Giải nghệ ở đỉnh cao
Năm 1999, sau nhiều năm chấn thương lưng và đầu gối, Graf đến Roland Garros với tư cách hạt giống số 6. Bà thắng Martina Hingis trong một trận chung kết căng thẳng sau khi bị dẫn một set, giành Grand Slam thứ 22. Vài tuần sau bà vào chung kết Wimbledon, thua Lindsay Davenport. Tháng 8/1999, bà tuyên bố giải nghệ khi vẫn đang xếp hạng 3 thế giới, nói rằng mình không còn niềm vui với tennis như trước.
Năm 2001, Graf kết hôn với Andre Agassi. Hai người sống ở Las Vegas và có hai con. Bà lập quỹ Children for Tomorrow năm 1998, hỗ trợ tâm lý cho trẻ em bị sang chấn, và được vinh danh ở Đại sảnh Danh vọng Quần vợt Quốc tế năm 2004.
Góc nhìn hôm nay: Graf có phải nữ tay vợt vĩ đại nhất
Tranh luận "ai vĩ đại nhất" trong tennis nữ thường xoay quanh Graf, Serena Williams và Martina Navratilova. Graf có lợi thế về Golden Slam và số tuần số 1. Serena hơn về số Grand Slam và độ bền. Navratilova vượt trội ở số danh hiệu và đánh đôi. Không ai có câu trả lời tuyệt đối, và đó là điều thú vị.
- Trận nên xem lại: chung kết Wimbledon 1988 (gặp Navratilova), chung kết Roland Garros 1999 (gặp Hingis), chung kết Wimbledon 1995 gặp Arantxa Sánchez Vicario với ván đấu kéo dài 32 điểm ở set ba.
- Đọc thêm: các bài tổng kết sự nghiệp trên trang của Đại sảnh Danh vọng Quần vợt Quốc tế (Newport, Mỹ), nơi có trưng bày về Graf.
- Bài học cho người chơi phong trào: chơi theo thế mạnh. Graf biết trái tay của mình yếu hơn, nên xây cả lối chơi để được đánh thuận tay nhiều nhất. Biết cú nào là vũ khí rồi tìm cách dùng nó thường xuyên là chiến thuật mà ai cũng áp dụng được.
Câu hỏi thường gặp
Golden Slam trong tennis là gì?
Golden Slam là thắng cả bốn Grand Slam (Australian Open, Roland Garros, Wimbledon, US Open) cộng huy chương vàng Olympic. Nếu làm được trong cùng một năm thì gọi là Golden Slam trọn năm; Steffi Graf là người duy nhất làm được trong tennis đơn thông thường, năm 1988.
Steffi Graf có bao nhiêu Grand Slam?
Graf có 22 Grand Slam đơn: 7 Wimbledon, 6 Roland Garros, 5 US Open và 4 Australian Open. Bà xếp thứ ba trong lịch sử tennis nữ, sau Margaret Court (24) và Serena Williams (23).
Steffi Graf giải nghệ năm nào?
Graf giải nghệ tháng 8/1999, khi 30 tuổi và vẫn xếp hạng 3 thế giới. Danh hiệu lớn cuối cùng của bà là Roland Garros 1999, sau đó bà vào chung kết Wimbledon cùng năm.
Steffi Graf và Andre Agassi cưới nhau năm nào?
Hai người cưới tháng 10/2001 ở Las Vegas, hơn hai năm sau khi Graf giải nghệ. Họ có hai con và thỉnh thoảng cùng ra sân trong các trận biểu diễn từ thiện.
Vụ Monica Seles bị đâm liên quan gì đến Steffi Graf?
Năm 1993, Seles bị một người hâm mộ cuồng Graf đâm vào lưng tại Hamburg. Người này khai muốn Graf trở lại số 1. Graf không liên quan gì tới hành động đó, nhưng vụ việc khiến kình địch giữa hai người bị cắt ngang khi Seles đang ở đỉnh cao.