Grand Slam trọn năm (calendar Grand Slam) là thắng cả bốn giải Úc mở rộng, Roland Garros, Wimbledon và Mỹ mở rộng trong cùng một năm dương lịch. Ở nội dung đơn, lịch sử mới có năm người làm được: Don Budge (1938), Maureen Connolly (1953), Rod Laver (1962 và 1969), Margaret Court (1970) và Steffi Graf (1988). Từ năm 1988 đến nay, không tay vợt đơn nào làm lại được, dù Serena Williams năm 2015 và Novak Djokovic năm 2021 chỉ còn cách đích hai trận và một trận.
Phân biệt các kiểu "Grand Slam"
Báo chí dùng nhiều tên gọi gần giống nhau, dễ nhầm. Bảng dưới gom lại cho rõ:
| Tên gọi | Điều kiện | Ví dụ |
|---|---|---|
| Grand Slam trọn năm | Thắng cả bốn giải trong một năm dương lịch | Rod Laver 1969, Steffi Graf 1988 |
| Grand Slam vàng (Golden Slam) | Grand Slam trọn năm cộng huy chương vàng Olympic cùng năm | Chỉ có Steffi Graf 1988 ở nội dung đơn |
| Giữ cả bốn cùng lúc (không trọn năm) | Thắng bốn giải liên tiếp nhưng vắt qua hai năm | Serena Williams 2002–2003 và 2014–2015, Djokovic 2015–2016 |
| Grand Slam sự nghiệp | Thắng mỗi giải ít nhất một lần trong cả sự nghiệp | Federer, Nadal, Agassi, Sharapova… |
| Grand Slam vàng sự nghiệp | Grand Slam sự nghiệp cộng huy chương vàng Olympic đơn | Agassi, Graf, Nadal, Serena Williams, Djokovic |
Giới tennis tranh luận khá lâu xem giữ cả bốn danh hiệu mà vắt qua hai năm có được gọi là Grand Slam không. ITF từng có lúc nghiêng về công nhận, nhưng cách hiểu phổ biến ngày nay vẫn dành chữ "Grand Slam" đúng nghĩa cho bốn giải trong cùng một năm. Vì vậy mới sinh ra các tên riêng như "Serena Slam" hay "Nole Slam".
Năm người làm được ở nội dung đơn
Don Budge, 1938
Tay vợt Mỹ có cú trái tay được coi là hay nhất thời đó. Năm trước, 1937, ông đã thắng Wimbledon và Mỹ. Năm 1938 ông lên đường sang Úc, rồi Pháp, Anh, Mỹ, và thắng cả bốn. Ngay cuối năm ông chuyển chuyên nghiệp, nên không bao giờ dự Grand Slam nữa. Năm năm trước đó, Jack Crawford đã suýt làm được, chính là dịp nhà báo John Kieran dùng chữ "grand slam" cho tennis.
Maureen Connolly, 1953
"Little Mo" thắng cả bốn giải năm 1953 khi mới 18 tuổi, người phụ nữ đầu tiên đạt Grand Slam trọn năm. Năm sau, một tai nạn khi cưỡi ngựa làm bà gãy chân, chấm dứt sự nghiệp ở tuổi 19. Connolly có 9 Grand Slam đơn, tất cả trong vòng ba năm.
Rod Laver, 1962 và 1969
Laver là người duy nhất đạt Grand Slam trọn năm hai lần. Lần đầu năm 1962 khi còn nghiệp dư. Sau đó anh chuyển chuyên nghiệp và bị cấm cửa khỏi các giải lớn trong năm năm. Khi Kỷ nguyên Mở bắt đầu, Laver quay lại, và năm 1969 thắng trọn bốn giải lần nữa, lần này trước cả giới chuyên nghiệp. Chung kết cuối cùng ở Forest Hills, anh thắng người đồng hương Tony Roche. Laver là người duy nhất từng đạt Grand Slam trọn năm ở đơn nam trong Kỷ nguyên Mở.
Margaret Court, 1970
Court thắng Billie Jean King ở chung kết Wimbledon với tỷ số 14–12, 11–9, 46 ván, trận chung kết đơn nữ Wimbledon có nhiều ván nhất từ trước tới nay. Năm 1970 bà hoàn tất Grand Slam trọn năm, người phụ nữ đầu tiên làm được trong Kỷ nguyên Mở.
Steffi Graf, 1988
Năm 1988, Graf khi chưa tròn 20 tuổi thắng Chris Evert ở chung kết Úc, Natasha Zvereva ở chung kết Pháp với tỷ số 6–0, 6–0 chỉ trong 34 phút, Martina Navratilova ở chung kết Wimbledon và Gabriela Sabatini ở chung kết Mỹ. Tennis vừa trở lại Olympic ở Seoul năm đó, và Graf thắng luôn huy chương vàng, lại trước Sabatini. Đó là Grand Slam vàng duy nhất trong lịch sử nội dung đơn.
Những lần suýt chạm
| Năm | Tay vợt | Đã thắng | Vấp ở đâu |
|---|---|---|---|
| 1933 | Jack Crawford | Úc, Pháp, Wimbledon | Thua Fred Perry ở chung kết Mỹ, sau năm set |
| 1956 | Lew Hoad | Úc, Pháp, Wimbledon | Thua Ken Rosewall ở chung kết Mỹ |
| 1984 | Martina Navratilova | Pháp, Wimbledon, Mỹ (giải Úc khi ấy tổ chức cuối năm) | Thua Helena Suková ở bán kết Úc tháng 12 |
| 2015 | Serena Williams | Úc, Pháp, Wimbledon | Thua Roberta Vinci ở bán kết Mỹ |
| 2021 | Novak Djokovic | Úc, Pháp, Wimbledon | Thua Daniil Medvedev ở chung kết Mỹ |
Trường hợp Navratilova đặc biệt. Bà thắng Wimbledon, Mỹ và Úc (tháng 12) năm 1983, rồi Pháp, Wimbledon, Mỹ năm 1984, tức sáu Grand Slam liên tiếp, giữ cả bốn danh hiệu cùng lúc. Nhưng vì giải Úc thời đó diễn ra vào tháng 12, bà cần thắng thêm ở Melbourne để có bốn giải trong cùng năm 1984, và bị chặn ở bán kết.
Ca của Djokovic năm 2021 còn sát hơn nữa: anh có thể thành người đầu tiên đạt Grand Slam trọn năm ở đơn nam sau 52 năm, và đã thắng 27 trận liên tiếp ở các giải lớn năm đó. Ở chung kết, Medvedev thắng ba set trắng. Khán giả New York, vốn không quá mặn mà với Djokovic, đứng về phía anh trong set cuối; anh khóc trên ghế lúc đổi sân.
Vì sao việc này gần như bất khả
- Ba mặt sân trong tám tháng. Từ sân cứng Melbourne tháng 1 sang đất nện Paris tháng 5, cỏ London tháng 7, rồi sân cứng New York tháng 9. Mỗi mặt sân đòi một cách di chuyển và một lối đánh khác.
- 28 trận thắng liên tiếp ở cấp cao nhất. Mỗi giải bảy trận, bốn giải là 28 trận, với nam là trận năm set. Chỉ cần một ngày tệ, một chấn thương nhẹ là hết.
- Áp lực tăng theo từng giải. Càng gần đích, mọi câu hỏi báo chí xoay quanh chữ "Grand Slam". Cả Serena lẫn Djokovic sau đó đều nói áp lực này nặng nề.
- Chiều sâu của nhánh đấu hiện đại. Thời Budge hay Connolly, số tay vợt đẳng cấp ít hơn nhiều. Ngày nay tay vợt hạng 50 thế giới cũng đủ sức thắng người số một trong một ngày đẹp.
Grand Slam trọn năm ở nội dung đôi và xe lăn
Nội dung đôi cũng có những người làm được. Ở đôi nam, Frank Sedgman và Ken McGregor của Úc năm 1951. Ở đôi nữ, Martina Navratilova và Pam Shriver năm 1984; Martina Hingis năm 1998, nhưng không cùng một đồng đội ở cả bốn giải. Ở đôi nam nữ, Margaret Smith (sau này là Margaret Court) và Ken Fletcher năm 1963.
Tennis xe lăn có thành tích hiếm hơn nữa vì nội dung này mới có đủ ở cả bốn giải từ những năm gần đây. Năm 2021, Diede de Groot của Hà Lan thắng cả bốn giải đơn nữ xe lăn rồi thêm huy chương vàng Paralympic Tokyo, tức Grand Slam vàng. Cùng năm, Dylan Alcott của Úc làm được điều tương tự ở hạng quad.
Grand Slam sự nghiệp: mục tiêu thực tế hơn
Vì Grand Slam trọn năm quá khó, mục tiêu được nhắc nhiều hơn là thắng đủ bốn giải trong sự nghiệp. Ở đơn nam có tám người: Fred Perry, Don Budge, Rod Laver, Roy Emerson, Andre Agassi, Roger Federer, Rafael Nadal, Novak Djokovic. Ở đơn nữ có mười người: Maureen Connolly, Doris Hart, Shirley Fry, Margaret Court, Billie Jean King, Chris Evert, Martina Navratilova, Steffi Graf, Serena Williams và Maria Sharapova.
Agassi là người đầu tiên đạt Grand Slam sự nghiệp trên ba loại mặt sân khác nhau (cỏ, đất nện, sân cứng), vì trước ông các giải Úc và Mỹ còn đánh trên cỏ. Djokovic là người duy nhất thắng mỗi giải ít nhất ba lần. Tính tới hết mùa 2025, Carlos Alcaraz đã thắng Roland Garros, Wimbledon, Mỹ mở rộng và chỉ còn thiếu Úc mở rộng.
Đọc thêm và theo dõi
Muốn hiểu thời Budge và Laver, đọc tiểu sử về họ hoặc vào Đại sảnh Danh vọng Quần vợt Quốc tế ở Newport, nơi trưng bày nhiều hiện vật của giai đoạn nghiệp dư. Sân trung tâm Rod Laver Arena ở Melbourne được đặt tên để vinh danh ông, người hai lần đạt Grand Slam trọn năm. Còn mỗi tháng 7, khi có ai thắng hai giải đầu năm và lọt vào tuần hai Wimbledon, đáng để ý lời bình luận: đó là lúc cả làng tennis bắt đầu đếm lại.
Câu hỏi thường gặp
Grand Slam trọn năm là gì?
Là thắng cả bốn giải Grand Slam (Úc, Pháp, Wimbledon, Mỹ) trong cùng một năm dương lịch. Đây là thành tích khó nhất trong tennis, mới có năm tay vợt làm được ở nội dung đơn.
Ai đã đạt Grand Slam trọn năm?
Ở đơn có Don Budge (1938), Maureen Connolly (1953), Rod Laver (1962, 1969), Margaret Court (1970) và Steffi Graf (1988). Laver là người duy nhất làm được hai lần.
Golden Slam là gì?
Golden Slam là Grand Slam trọn năm cộng huy chương vàng Olympic trong cùng năm. Ở nội dung đơn, chỉ Steffi Graf làm được vào năm 1988, khi tennis trở lại Olympic ở Seoul.
Djokovic đã đạt Grand Slam trọn năm chưa?
Chưa. Năm 2021 anh thắng Úc, Pháp, Wimbledon nhưng thua Daniil Medvedev ở chung kết Mỹ mở rộng. Djokovic từng giữ cả bốn danh hiệu cùng lúc năm 2015–2016, nhưng vắt qua hai năm.
Grand Slam sự nghiệp khác Grand Slam trọn năm thế nào?
Grand Slam sự nghiệp chỉ cần thắng mỗi giải ít nhất một lần trong cả sự nghiệp, không cần cùng năm. Ở đơn nam có tám người làm được, đơn nữ có mười người.
Vì sao từ 1988 chưa ai đạt Grand Slam trọn năm ở nội dung đơn?
Tay vợt phải thắng 28 trận liên tiếp trên ba loại mặt sân trong khoảng tám tháng, trước nhánh đấu có chiều sâu lớn hơn nhiều so với trước. Chấn thương, áp lực và một ngày phong độ kém đều đủ để đứt chuỗi.