Úc mở rộng là Grand Slam mở màn mỗi mùa, diễn ra nửa cuối tháng 1 ở Melbourne Park, đúng giữa mùa hè Nam bán cầu nên có những ngày nhiệt độ ngoài trời vượt 40 độ C. Nắng nóng tới mức giải phải có hẳn một thang đo căng thẳng nhiệt riêng, và ba sân lớn đều có mái che kéo được. Novak Djokovic là người thắng ở đây nhiều nhất ở đơn nam (10 lần), Margaret Court nhiều nhất ở đơn nữ (11 lần).
Từ giải vô địch Australasia đến Melbourne Park
Giải ra đời năm 1905 với tên Australasian Championships, đánh trên sân cỏ của một sân cricket ở Melbourne. "Australasia" vì Úc và New Zealand khi ấy cùng một liên đoàn tennis, nên giải từng hai lần sang New Zealand: Christchurch năm 1906 và Hastings năm 1912. Trong nửa thế kỷ đầu, giải chạy vòng quanh các thành phố Melbourne, Sydney, Adelaide, Brisbane và Perth.
Những mốc chính sau đó:
- 1927: đổi tên thành Australian Championships.
- 1969: thành Australian Open, mở cho tay vợt chuyên nghiệp.
- 1972: cố định ở sân cỏ Kooyong, Melbourne.
- 1977: dời từ đầu tháng 1 sang tháng 12, nên năm này có hai giải.
- 1986: không có giải, vì lịch được dời trở lại tháng 1 kể từ năm 1987.
- 1988: chuyển sang Flinders Park (nay là Melbourne Park), từ cỏ sang sân cứng.
Việc chuyển về Melbourne Park cứu giải khỏi tình trạng bị xem nhẹ. Thập niên 1970 và đầu 1980, nhiều tay vợt hàng đầu bỏ qua Úc vì đường bay xa, tiền thưởng thấp và lịch rơi vào dịp Giáng sinh. Có năm nhánh nam thiếu hẳn những cái tên lớn nhất. Sân mới gần trung tâm thành phố, sân trung tâm có mái che ngay từ đầu (Úc mở rộng là Grand Slam đầu tiên làm vậy), cộng tiền thưởng tăng dần, đã kéo các ngôi sao trở lại.
Nắng nóng: đối thủ thứ ba trên sân
Melbourne nổi tiếng thời tiết thất thường. Một tuần giải có thể có ngày mát mẻ 20 độ rồi ngày hôm sau gió khô từ vùng nội địa thổi về, đẩy nhiệt lên trên 40 độ. Trên mặt sân cứng, nhiệt độ bề mặt còn cao hơn nhiều so với không khí.
Năm 2014 và bước ngoặt về luật
Tuần đầu giải năm 2014 có nhiều ngày liên tiếp trên 40 độ. Tay vợt Canada Frank Dancevic ngất trên sân trong trận vòng một, một số tay vợt khác than chai nước nhựa bị mềm, đế giày dính nhựa sân. Hình ảnh và lời phàn nàn của tay vợt khiến luật về thời tiết nóng bị đem ra soi lại.
Thang đo căng thẳng nhiệt
Từ năm 2019, Úc mở rộng dùng thang đo căng thẳng nhiệt (Heat Stress Scale) gồm năm mức. Thang không chỉ nhìn nhiệt độ mà tính cả bức xạ mặt trời, độ ẩm và tốc độ gió. Ở các mức cao, tay vợt được nghỉ thêm giữa set; ở mức cao nhất, trọng tài có thể tạm dừng trận trên sân ngoài trời và đóng mái ở các sân có mái.
Ba sân lớn hiện có mái kéo: Rod Laver Arena, Margaret Court Arena và John Cain Arena. Vì vậy một trận bắt đầu dưới nắng có thể kết thúc trong nhà, điều kiện bóng thay đổi hẳn.
Năm 2020 có một kiểu thời tiết khác: khói từ các vụ cháy rừng lớn bao phủ Melbourne trong tuần vòng loại. Tay vợt Slovenia Dalila Jakupović phải bỏ cuộc vì lên cơn ho. Từ đó chất lượng không khí cũng được đưa vào tiêu chí quyết định có cho thi đấu ngoài trời hay không.
Mặt sân cứng màu xanh
Từ khi về Melbourne Park, mặt sân đã đổi ba lần:
| Giai đoạn | Loại mặt sân | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1988–2007 | Rebound Ace | Màu xanh lá; bị chê dính và nóng dưới nắng, nhiều người cho rằng gây chấn thương cổ chân |
| 2008–2019 | Plexicushion | Chuyển sang màu xanh dương, bóng nhìn rõ hơn trên truyền hình |
| Từ 2020 | GreenSet | Vẫn giữ màu xanh dương đặc trưng |
Tốc độ sân Úc thường được xếp ở mức trung bình, chậm hơn Mỹ mở rộng một chút, nên cả người đánh tấn công lẫn người phòng thủ bền bỉ đều có cơ hội. Nhiệt độ cũng ảnh hưởng: trời nóng thì bóng bay nhanh và nảy cao hơn, trời mát hoặc đóng mái thì bóng nặng hơn.
Những người làm chủ Melbourne
| Tay vợt | Số lần vô địch đơn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Margaret Court | 11 | Từ 1960 đến 1973, phần lớn trước Kỷ nguyên Mở |
| Novak Djokovic | 10 | Từ 2008 đến 2023; tính tới hết 2025 chưa thua trận chung kết nào ở đây |
| Serena Williams | 7 | Lần cuối năm 2017 khi đang mang thai |
| Roy Emerson | 6 | Có 5 lần liên tiếp 1963–1967 |
| Roger Federer | 6 | Lần cuối 2018, năm 36 tuổi |
| Andre Agassi | 4 | Thắng ngay lần đầu dự, năm 1995 |
Một vài trận đã thành mốc của giải. Chung kết năm 2012, Djokovic thắng Rafael Nadal sau 5 giờ 53 phút, trận chung kết Grand Slam dài nhất lịch sử. Năm 2017, Federer trở lại sau sáu tháng nghỉ chấn thương, thắng Nadal trong trận chung kết năm set, mở đầu giai đoạn chơi hay muộn màng của anh. Năm 2024, Jannik Sinner bị Daniil Medvedev dẫn hai set ở chung kết rồi lội ngược dòng, giành Grand Slam đầu tiên; năm 2025 anh bảo vệ thành công khi thắng Alexander Zverev.
Ở nhánh nữ những năm gần đây: Aryna Sabalenka vô địch 2023 và 2024, Madison Keys năm 2025 khi đã 29 tuổi, sau gần mười năm kể từ lần đầu vào bán kết ở đây.
Giải "châu Á – Thái Bình Dương"
Ban tổ chức tự gọi Úc mở rộng là Grand Slam của châu Á – Thái Bình Dương, và điều này có cơ sở. Đây là giải lớn gần châu Á nhất về địa lý lẫn múi giờ, nên khán giả từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đông Nam Á đến đông. Năm 2014, Lý Na của Trung Quốc vô địch đơn nữ ở đây; ba năm trước đó, ở Roland Garros 2011, chị đã là tay vợt châu Á đầu tiên giành một Grand Slam đơn. Naomi Osaka của Nhật Bản thắng ở đây năm 2019 và 2021.
Người Úc thì chờ nhà vô địch nhà rất lâu. Ashleigh Barty năm 2022 là người Úc đầu tiên thắng đơn nữ kể từ Chris O'Neil năm 1978. Ở đơn nam, Mark Edmondson năm 1976 vẫn là người Úc cuối cùng vô địch.
Giải hay được gọi là "Happy Slam" vì không khí thoải mái: khu vui chơi, nhạc sống, quảng trường màn hình lớn, giá vé khu vực chung thấp hơn các giải khác. Từ năm 2024, giải kéo dài 15 ngày, bắt đầu từ Chủ nhật, để giảm số trận kéo tới khuya.
Grand Slam dễ xem nhất với khán giả Việt Nam
Melbourne mùa hè sớm hơn Việt Nam 4 tiếng. Trận đầu tiên trên sân ngoài bắt đầu lúc 11h giờ địa phương, tức 7h sáng ở Việt Nam; buổi tối bắt đầu khoảng 19h, tức 15h chiều. Chung kết đơn nữ và đơn nam thường diễn ra lúc 15h30 chiều ở Việt Nam. Không cần thức khuya như ba giải kia.
Úc mở rộng rơi vào tháng 1, thường trùng giai đoạn trước Tết Nguyên đán, cũng là thời điểm các câu lạc bộ tennis phong trào ở Việt Nam đông người nhất. Nhiều nơi chiếu trận chung kết ngay tại sân.
Ai đến Melbourne có thể đi tour Melbourne Park ngoài mùa giải, đứng trên sân Rod Laver Arena và xem khu trưng bày về lịch sử giải. Muốn hiểu giải xử lý nắng nóng ra sao, đọc phần chính sách nhiệt mà giải công bố trên trang chính thức. Cách họ kết hợp nhiệt độ, độ ẩm, nắng và gió để quyết định cho nghỉ cũng là bài học tốt cho người chơi phong trào ở xứ nóng như Việt Nam: nhìn nhiệt kế thôi là chưa đủ.
Câu hỏi thường gặp
Úc mở rộng diễn ra khi nào và ở đâu?
Giải diễn ra nửa cuối tháng 1 hằng năm tại Melbourne Park, thành phố Melbourne, bang Victoria. Từ năm 2024 giải kéo dài 15 ngày, bắt đầu từ ngày Chủ nhật.
Vì sao Úc mở rộng hay bị nắng nóng?
Giải rơi vào giữa mùa hè Nam bán cầu, và Melbourne thỉnh thoảng hứng gió khô nóng từ vùng nội địa, đẩy nhiệt độ lên trên 40 độ C. Giải dùng thang đo căng thẳng nhiệt năm mức để quyết định cho nghỉ thêm, tạm dừng trận hoặc đóng mái.
Ai vô địch Úc mở rộng nhiều nhất?
Ở đơn nam là Novak Djokovic với 10 lần. Ở đơn nữ là Margaret Court với 11 lần, phần lớn trước năm 1969; trong Kỷ nguyên Mở, Serena Williams nhiều nhất với 7 lần.
Úc mở rộng có từ năm nào?
Năm 1905, với tên Australasian Championships, vì Úc và New Zealand khi ấy chung một liên đoàn. Giải mang tên Australian Open từ năm 1969 khi mở cho tay vợt chuyên nghiệp.
Úc mở rộng đánh trên mặt sân gì?
Sân cứng màu xanh dương, hiện dùng loại GreenSet từ năm 2020. Trước đó giải đánh trên Plexicushion (2008–2019), Rebound Ace (1988–2007), và trên sân cỏ cho tới năm 1987.
Xem Úc mở rộng lúc mấy giờ ở Việt Nam?
Melbourne sớm hơn Việt Nam 4 tiếng trong mùa giải. Trận đầu ngày bắt đầu khoảng 7h sáng, buổi tối khoảng 15h chiều giờ Việt Nam, nên đây là Grand Slam dễ xem nhất.