Trẻ em tập thể thao vợt cần dụng cụ theo cỡ người, không phải bản thu nhỏ của đồ người lớn. Với tennis, chọn vợt trẻ em 19–26 inch theo chiều cao và dùng bóng chậm đỏ, cam, xanh lá theo lứa tuổi. Với cầu lông, chọn vợt ngắn, nhẹ và dây căng thấp. Với bóng bàn, chọn cốt nhỏ, nhẹ và cho trẻ đứng bục kê nếu bàn quá cao. Vợt quá dài, quá nặng là lý do phổ biến khiến trẻ đánh sai và mau chán.
Đưa cho một đứa trẻ bảy tuổi cây vợt tennis 27 inch của bố mẹ cũng giống như bắt người lớn đánh bằng một cây vợt dài gần một mét: không thể vung đúng, phải xoay người bù, và mỗi cú đánh đều là một cuộc vật lộn.
Tennis: vợt theo chiều cao, bóng theo lứa tuổi
Chọn chiều dài vợt
Vợt tennis trẻ em đánh số theo chiều dài inch. Bảng dưới là khung tham khảo hay được các hãng và huấn luyện viên dùng; trẻ cao hay thấp so với tuổi thì ưu tiên chiều cao.
| Chiều dài vợt | Chiều cao trẻ (tham khảo) | Tuổi thường gặp |
|---|---|---|
| 19 inch | dưới khoảng 100 cm | khoảng 3–4 tuổi |
| 21 inch | khoảng 100–115 cm | khoảng 4–6 tuổi |
| 23 inch | khoảng 115–130 cm | khoảng 6–8 tuổi |
| 25 inch | khoảng 130–145 cm | khoảng 8–10 tuổi |
| 26 inch | trên khoảng 145 cm | khoảng 10–12 tuổi |
| 27 inch (người lớn) | khi đã đủ cao và đủ sức | thường từ 11–12 tuổi trở lên |
Cách thử nhanh: cho trẻ đứng thẳng, tay buông xuôi cầm vợt, đầu vợt chĩa xuống. Đầu vợt nên cách mặt đất một chút, không chạm và không quá xa. Vợt chạm đất là quá dài.
Với trẻ 9–12 tuổi đã tập đều, vợt 25–26 inch khung graphite (carbon) nhẹ cho cảm giác tốt hơn nhiều so với vợt nhôm giá rẻ. Trẻ nhỏ hơn dùng vợt nhôm là đủ, vì trẻ lớn nhanh và đổi vợt sau một hai năm.
Bóng chậm và sân nhỏ — chương trình của ITF
Liên đoàn Quần vợt Quốc tế (ITF) có chương trình cho trẻ dưới 10 tuổi với ba cấp bóng giảm tốc. Từ năm 2012, luật ITF quy định các giải đấu cho trẻ 10 tuổi trở xuống phải dùng bóng chậm và sân thu nhỏ thay vì bóng vàng tiêu chuẩn.
| Cấp | Bóng | Sân | Tuổi thường gặp |
|---|---|---|---|
| Đỏ (giai đoạn 3) | Chậm nhất, nảy thấp, có loại bằng mút | Sân ngắn, khoảng 11–12 m, thường kẻ ngang trên sân lớn | khoảng 5–8 tuổi |
| Cam (giai đoạn 2) | Chậm hơn bóng vàng khoảng một nửa | Sân khoảng 18 m | khoảng 8–10 tuổi |
| Xanh lá (giai đoạn 1) | Chậm hơn bóng vàng khoảng một phần tư | Sân tiêu chuẩn | khoảng 9–10 tuổi trở lên |
Bóng chậm nảy ở tầm thắt lưng của trẻ, thay vì vọt qua đầu như bóng vàng. Trẻ đánh được những pha qua lại dài, học đúng cú vung thay vì tìm cách "đỡ" bóng. Phụ huynh tập cùng con ở nhà nên mua bóng đúng cấp — bóng vàng của người lớn gần như không hợp với trẻ dưới tám tuổi.
Cầu lông: vợt ngắn, nhẹ, dây chùng
Vợt cầu lông người lớn dài khoảng 665–675 mm. Vợt cho trẻ nhỏ thường ngắn hơn đáng kể và nhẹ hơn. Mấy điều nên ưu tiên:
- Độ dài: trẻ dưới khoảng tám tuổi hợp với vợt mini hoặc vợt trẻ em ngắn; trẻ lớn hơn, đã cao, có thể chuyển dần sang vợt chuẩn loại nhẹ.
- Trọng lượng và cân bằng: nhẹ, cân bằng hoặc hơi nhẹ đầu. Vợt nặng đầu làm cổ tay trẻ quá tải.
- Thân dẻo để cầu đi xa với cú vung chưa nhanh.
- Dây căng thấp, khoảng 18–20 lbs. Dây căng như người lớn khiến trẻ đánh mãi không qua lưới.
- Cán nhỏ: bàn tay trẻ nắm được trọn. Không quấn khăn dày.
Cầu nhựa bền và rẻ, hợp để trẻ tập nhiều. Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF) có chương trình Shuttle Time dành cho trường học, với tài liệu hướng dẫn giáo viên dạy cầu lông cho học sinh — một nguồn tham khảo tốt cho thầy cô thể dục và phụ huynh muốn tổ chức tập cho nhóm trẻ.
Bóng bàn: bàn cao 76 cm là thử thách đầu tiên
Mặt bàn bóng bàn tiêu chuẩn cao 76 cm. Với trẻ năm, sáu tuổi, mặt bàn ngang ngực hoặc cao hơn, khiến trẻ phải đánh với tay giơ cao, không học được tư thế đúng. Các câu lạc bộ thường xử lý bằng:
- Bục kê chắc chắn, chống trượt, cho trẻ đứng sau bàn.
- Bàn hạ thấp ở một số nơi tập trẻ.
Về vợt, trẻ nhỏ hợp với cốt nhỏ hơn và nhẹ hơn (nhiều hãng có dòng vợt trẻ em, mặt cốt và cán nhỏ). Mặt cao su mềm, mút mỏng vừa phải để dễ kiểm soát. Vợt dán sẵn tầm trung của hãng chuyên bóng bàn là đủ cho năm đầu.
Giày và an toàn
- Giày đúng môn, đế bám, ôm chân. Trẻ hay được mua giày "rộng để mặc lâu" — giày rộng làm chân trượt bên trong và dễ lật cổ chân.
- Kính bảo vệ đáng cân nhắc với cầu lông, nhất là khi trẻ đánh đôi hoặc tập gần lưới: quả cầu bay nhanh và vừa vặn hốc mắt.
- Nước uống và mũ khi tập ngoài trời. Trẻ mất nước nhanh hơn người lớn và thường không tự nói ra.
- Thời lượng: buổi tập cho trẻ nhỏ nên ngắn, nhiều trò vận động xen kẽ. Tập lặp một động tác quá lâu dễ gây quá tải ở vai, khuỷu tay, cổ tay đang phát triển.
Những sai lầm phụ huynh hay mắc
- Cho trẻ dùng vợt cũ của người lớn. Quá dài, quá nặng, cán quá to.
- Mua vợt "to hơn một cỡ cho con lớn lên dùng". Trẻ dùng vợt quá cỡ trong một hai năm là đủ để hình thành thói quen sai.
- Mua vợt đắt nhất. Trẻ lớn nhanh; một cây vợt vừa cỡ, tầm trung, thay khi trẻ cao lên là cách tiết kiệm hơn.
- Đan dây căng như người lớn. Cả tennis và cầu lông, dây căng cao làm trẻ không đủ lực đưa bóng, cầu đi xa.
- Dùng bóng vàng tiêu chuẩn cho trẻ nhỏ. Bóng nảy quá cao và quá nhanh so với tầm của trẻ.
Góc nhìn hôm nay
Ở tuổi nhỏ, mục tiêu đầu tiên là để trẻ thích ra sân. Dụng cụ vừa cỡ giúp trẻ đánh trúng nhiều hơn, có những pha qua lại dài hơn, và chính cảm giác "đánh được" đó giữ trẻ lại với môn thể thao. Nhiều câu lạc bộ, trung tâm thể thao có lớp cho trẻ với dụng cụ cho mượn — phụ huynh có thể cho con thử vài buổi trước khi mua.
Tham khảo thêm: tài liệu chương trình cho trẻ dưới 10 tuổi trên trang của ITF, chương trình Shuttle Time trên trang của BWF, và hướng dẫn của huấn luyện viên ở lớp trẻ gần nhà — người nhìn thấy con bạn đánh sẽ chọn cỡ vợt chính xác hơn bất cứ bảng nào.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 7 tuổi dùng vợt tennis bao nhiêu inch?
Thường là 23 inch, tương ứng chiều cao khoảng 115–130 cm. Trẻ cao hơn có thể dùng 25 inch. Thử bằng cách cho trẻ cầm vợt buông xuôi: đầu vợt không được chạm đất.
Bóng tennis đỏ, cam, xanh khác gì nhau?
Đó là ba cấp bóng chậm của ITF cho trẻ dưới 10 tuổi. Bóng đỏ chậm nhất, dùng trên sân ngắn cho trẻ khoảng 5–8 tuổi; bóng cam chậm khoảng một nửa so với bóng vàng, cho trẻ 8–10 tuổi; bóng xanh lá chậm khoảng một phần tư, dùng trên sân tiêu chuẩn.
Trẻ em có nên dùng vợt cầu lông người lớn không?
Trẻ nhỏ thì không nên, vì vợt người lớn dài và nặng so với tay trẻ. Nên chọn vợt trẻ em ngắn, nhẹ, thân dẻo, dây căng khoảng 18–20 lbs. Trẻ lớn, đã cao có thể chuyển sang vợt chuẩn loại nhẹ.
Trẻ con chơi bóng bàn bàn cao quá thì làm sao?
Cho trẻ đứng trên bục kê chắc chắn, chống trượt để mặt bàn ở tầm thắt lưng. Một số nơi tập trẻ có bàn hạ thấp. Dùng vợt cốt nhỏ, nhẹ dành cho trẻ em.
Có nên mua vợt to hơn cỡ để con dùng lâu?
Không nên. Vợt quá cỡ khiến trẻ vung sai, dễ hình thành thói quen xấu và chóng chán. Mua vợt vừa cỡ, tầm trung, rồi đổi khi trẻ cao lên là hợp lý hơn.