Sân tennis và sân cầu lông ở các thành phố Việt Nam hiện có ba nguồn chính: sân của cơ quan, nhà văn hoá, trung tâm thể thao công; sân trong khu đô thị, chung cư, khách sạn; và sân tư nhân cho thuê theo giờ, đặc biệt là nhà thi đấu cầu lông cải tạo từ nhà xưởng. Sân tennis cần đất rộng nên ngày càng hiếm ở nội đô, còn sân cầu lông trong nhà mọc lên rất nhanh. Biết cách đánh giá một sân, từ mặt sân, ánh sáng, chiều cao trần tới hướng sân, giúp người chơi chọn đúng chỗ và tránh chấn thương.
Một sân tennis cần bao nhiêu đất
Phần kẻ vạch của sân tennis đánh đôi dài 23,77 m, rộng 10,97 m; sân đơn hẹp hơn, rộng 8,23 m. Nhưng đó chỉ là phần trong vạch. Người chơi cần chỗ chạy phía sau đường biên cuối và hai bên. Liên đoàn Quần vợt Quốc tế (ITF) khuyến nghị tổng diện tích cho một sân vào khoảng 36,6 m × 18,3 m, tức hơn 650 m² cho một sân duy nhất.
Ở nội đô Hà Nội hay TP.HCM, một khoảng đất như vậy có giá rất lớn. Đó là lý do sân tennis mới chủ yếu nằm ở khu đô thị mới ven trung tâm, trong khuôn viên trường đại học, khu thể thao của cơ quan, hoặc trên sân thượng một số toà nhà. Nhiều cụm sân cũ trong nội thành có từ hàng chục năm trước, gắn với cơ quan, nhà văn hoá, câu lạc bộ thể thao lâu đời.
Các loại mặt sân tennis ở Việt Nam
| Mặt sân | Mức phổ biến | Đặc điểm khi chơi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sân cứng phủ sơn acrylic | Phổ biến nhất | Bóng nảy đều, tốc độ trung bình đến nhanh | Bền, dễ bảo dưỡng; mặt sân cứng gây áp lực lên khớp gối, cổ chân |
| Sân cỏ nhân tạo rải cát | Có ở một số khu đô thị, khách sạn | Bóng nảy thấp, chậm hơn, ít đau khớp | Cát mỏng dần, phải bổ sung định kỳ |
| Sân đất nện | Hiếm | Bóng chậm, nảy cao, cho phép trượt khi di chuyển | Cần tưới, lăn, chăm sóc hằng ngày; mưa nhiều khó duy trì |
| Sân cỏ tự nhiên | Gần như không có | Bóng nhanh, nảy thấp | Chi phí chăm sóc rất cao |
Sân cứng chiếm ưu thế ở Việt Nam vì khí hậu mưa nhiều, nắng gắt và chi phí bảo dưỡng thấp. Khi sân cứng xuống cấp, lớp sơn bong, mặt sân nứt, bóng nảy sai và dễ trượt chân khi trời ẩm. Nhìn mặt sân là biết chủ sân có đầu tư bảo dưỡng hay không.
Sân cầu lông: vì sao trần nhà quan trọng
Sân cầu lông đánh đôi dài 13,40 m, rộng 6,10 m. Diện tích không lớn, nhưng cầu lông có một đòi hỏi mà người xây nhà thi đấu hay xem nhẹ: chiều cao trần. Những cú phông cầu cao lên cuối sân có thể đưa quả cầu lên rất cao. Trần thấp khiến người chơi phải đánh thấp, cầu chạm xà, đèn, mái tôn và mất điểm.
- Giải quốc tế cấp cao đòi hỏi khoảng trống trên sân rất lớn, cao hơn hẳn một nhà xưởng thông thường.
- Sân phong trào nên có trần thông thủy cao ít nhất khoảng 7–8 m để chơi thoải mái; dưới mức đó, những cú đánh cao cuối sân bị hạn chế rõ rệt.
- Không có vật cản như xà ngang, đèn treo thấp ngay trên vùng giữa sân.
Gió: kẻ thù của quả cầu
Quả cầu lông chỉ nặng khoảng 5 g nên rất nhạy với gió. Quạt trần, quạt công nghiệp thổi thẳng vào sân, cửa mở gió lùa đều làm cầu bay lệch. Nhà thi đấu tốt dùng quạt hút đặt cao ở tường, hoặc điều hoà thổi không trực tiếp vào vùng thi đấu. Trong cái nóng mùa hè, đây là bài toán khó: thông gió đủ mát thì gió lại làm hỏng đường cầu.
Mặt sàn
Sân cầu lông thường lát thảm PVC chuyên dụng trên nền bê tông hoặc trên sàn gỗ. Thảm tốt bám giày, có độ đàn hồi, giảm sốc cho gối khi bật nhảy. Thảm cũ, bị mòn hoặc phủ bụi thì trơn, rất dễ trượt ngã. Sân lát gạch hay sơn trực tiếp trên bê tông chỉ hợp chơi vui, chơi lâu dễ đau khớp.
Ánh sáng: thứ khác biệt giữa sân tốt và sân tạm
Phần lớn người đi làm chơi vào buổi tối, nên đèn quyết định chất lượng sân.
- Sân tennis: đèn nên đặt trên cột dọc hai bên sân, chiếu đều khắp mặt sân. Đèn đặt phía sau đường biên cuối dễ chói mắt khi người chơi ngẩng lên giao bóng hay đánh bóng cao.
- Sân cầu lông: người chơi thường xuyên ngửa mặt nhìn cầu, nên đèn không được nằm ngay trên đường bay giữa sân. Cách bố trí tốt là đèn chạy dọc hai bên biên.
- Nền tường và nền trần nên tối màu để quả bóng, quả cầu màu sáng nổi bật. Tường trắng, trần trắng làm cầu trắng gần như biến mất.
- Đèn không nhấp nháy. Đèn kém chất lượng nhấp nháy với tần số mắt không thấy rõ nhưng gây mỏi mắt, khó phán đoán bóng nhanh.
Hướng sân và nắng: kinh nghiệm cho sân ngoài trời
Sân tennis ngoài trời thường được bố trí theo trục gần với hướng Bắc – Nam. Lý do đơn giản: mặt trời mọc và lặn ở hướng Đông, Tây. Nếu sân chạy Đông – Tây, buổi sáng sớm và chiều muộn một bên người chơi sẽ nhìn thẳng vào mặt trời mỗi khi bóng bay lên. Khi chọn sân để chơi giờ sáng sớm hoặc chiều tà, bạn nên chú ý điểm này.
Với khí hậu Việt Nam, giờ đẹp nhất để chơi ngoài trời là sáng sớm và sau khoảng 16–17 giờ. Buổi trưa mặt sân cứng hấp thụ nhiệt, nhiệt độ ngay trên mặt sân cao hơn nhiều so với nhiệt độ không khí, nguy cơ say nắng và mất nước rất cao.
Thuê sân ở thành phố: giờ cao điểm và cách giữ sân
Thói quen thuê sân ở các thành phố Việt Nam có vài nét chung:
- Giờ vàng là từ khoảng 17 giờ đến 21 giờ ngày thường và sáng cuối tuần. Giờ này thường kín, giá cao hơn giờ trưa hoặc sáng ngày thường.
- Sân cố định theo tháng là cách các nhóm giữ chỗ. Người mới hay nhóm nhỏ chỉ có thể thuê giờ lẻ còn trống.
- Đặt sân qua ứng dụng, nhóm nhắn tin ngày càng phổ biến, giúp thấy giờ trống và ghép người chơi.
- Chi phí đi kèm như gửi xe, nước uống, thuê vợt, mua cầu, mua bóng tại sân cũng nên tính.
Giá thuê khác nhau rất nhiều theo khu vực, loại sân và giờ, nên hỏi trực tiếp vài nơi để so sánh trước khi chốt thuê dài hạn.
Góc nhìn hôm nay: sân bãi công cộng còn thiếu
Các thành phố lớn của Việt Nam vẫn thiếu sân thể thao công cộng giá rẻ. Phần lớn sân đẹp là sân tư nhân hoặc sân nội bộ, trong khi sân trong công viên, nhà văn hoá phường thì ít và thường quá tải. Một số nơi đã tận dụng sân thượng, khoảng đất trống, gầm cầu để làm chỗ chơi thể thao, nhưng quy mô còn nhỏ.
Khi chọn sân, có thể dùng một danh sách kiểm tra ngắn:
- Mặt sân còn tốt, không nứt, không trơn?
- Đèn đủ sáng, không chói, không nhấp nháy?
- Sân cầu lông có trần đủ cao, không gió lùa?
- Có chỗ để xe, nhà vệ sinh, nước uống?
- Đi lại từ nhà hoặc chỗ làm mất bao lâu?
Câu hỏi cuối thường là quan trọng nhất. Sân tốt mà xa thì sau vài tháng người ta bỏ; sân bình thường mà gần thì người ta chơi được nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Một sân tennis cần diện tích bao nhiêu?
Phần kẻ vạch sân đôi là 23,77 m × 10,97 m, nhưng tính cả khoảng chạy, ITF khuyến nghị khoảng 36,6 m × 18,3 m cho một sân. Tức là hơn 650 m² đất cho mỗi sân tennis.
Kích thước sân cầu lông tiêu chuẩn là bao nhiêu?
Sân cầu lông đánh đôi dài 13,40 m, rộng 6,10 m; sân đơn hẹp hơn, rộng 5,18 m. Lưới cao 1,55 m ở cột và 1,524 m ở giữa sân.
Sân cầu lông cần trần cao bao nhiêu?
Sân phong trào nên có trần cao ít nhất khoảng 7–8 m để đánh cầu cao cuối sân thoải mái. Giải đấu cấp cao yêu cầu khoảng trống cao hơn nhiều.
Vì sao sân tennis ở Việt Nam chủ yếu là sân cứng?
Vì sân cứng bền, chịu được mưa nắng và chi phí bảo dưỡng thấp. Sân đất nện và sân cỏ cần chăm sóc hằng ngày, khó duy trì trong khí hậu mưa nhiều của Việt Nam.
Vì sao sân cầu lông không được bật quạt?
Vì quả cầu lông chỉ nặng khoảng 5 g, gió từ quạt làm cầu bay lệch hướng. Nhà thi đấu tốt dùng quạt hút đặt cao hoặc điều hoà thổi không trực tiếp vào sân.