Pickleball bùng nổ ở Việt Nam từ khoảng năm 2023, chỉ trong hai, ba năm đã có mặt ở hầu hết các thành phố lớn, với hàng loạt sân mới, câu lạc bộ mới và giải phong trào gần như mỗi cuối tuần. Lý do nằm ở chính môn chơi: sân nhỏ, luật dễ hiểu, người mới đánh được ngay buổi đầu, lại không quá nặng cho khớp như tennis. Cơn sốt này cũng kéo theo những chuyện mới: tranh chấp sân với tennis, tiếng ồn với hàng xóm, và cả tranh luận về chuyện chơi thể thao để "lên hình".
Pickleball là gì, nói ngắn gọn
Pickleball ra đời năm 1965 ở đảo Bainbridge, bang Washington (Mỹ), do ba người cha là Joel Pritchard, Bill Bell và Barney McCallum nghĩ ra để con cái có thứ chơi trong kỳ nghỉ hè. Họ dùng sân cầu lông, hạ lưới xuống, lấy vợt gỗ và quả bóng nhựa đục lỗ. Môn này lớn dần ở Mỹ suốt nhiều thập niên rồi tăng vọt sau năm 2020.
Vài thông số giúp hình dung nhanh:
| Yếu tố | Pickleball | Tennis (sân đôi) | Cầu lông (sân đôi) |
|---|---|---|---|
| Kích thước sân | 6,10 m × 13,41 m | 10,97 m × 23,77 m | 6,10 m × 13,40 m |
| Chiều cao lưới ở giữa | Khoảng 86 cm | Khoảng 91 cm | Khoảng 1,52 m |
| Dụng cụ | Vợt mặt phẳng không dây, bóng nhựa đục lỗ | Vợt căng dây, bóng nỉ | Vợt căng dây, quả cầu |
| Giao bóng | Đánh từ dưới lên | Thường giao từ trên cao | Đánh từ dưới lên |
Sân pickleball gần bằng sân cầu lông đánh đôi, và trên diện tích một sân tennis có thể kẻ được nhiều sân pickleball. Chi tiết này giải thích phần lớn câu chuyện bùng nổ ở Việt Nam.
Vì sao pickleball lan nhanh ở Việt Nam
Dễ chơi ngay buổi đầu
Người chưa từng cầm vợt vẫn có thể đánh qua lại vài pha sau 15–20 phút. Bóng nhựa đục lỗ bay chậm, nảy thấp, vợt mặt phẳng dễ tiếp xúc bóng. Cảm giác "chơi được" đến sớm, khác hẳn tennis, nơi người mới có thể mất nhiều buổi chỉ để đưa bóng qua lưới ổn định.
Hợp người trung niên và người lớn tuổi
Sân nhỏ, quãng chạy ngắn, cú đánh ít dùng sức vai. Nhiều người từng chơi tennis nhưng đau khuỷu tay, đau vai đã chuyển sang pickleball. Người lớn tuổi chưa chơi môn vợt nào cũng tìm được chỗ trong môn này.
Sân bãi chuyển đổi được nhanh
Chủ sân tennis nhận ra một sân tennis kẻ lại thành vài sân pickleball cho thuê được nhiều nhóm hơn, mỗi giờ thu về nhiều hơn. Nhà thi đấu cầu lông, sân trên sân thượng trung tâm thương mại, bãi đất trống trong khu đô thị cũng được làm thành sân pickleball. Nguồn cung sân tăng nhanh theo cầu.
Tính xã hội cao
Pickleball chủ yếu đánh đôi, bốn người đứng gần nhau trên một sân nhỏ, nói chuyện được trong lúc chơi. Nhiều câu lạc bộ tổ chức kiểu "xoay vòng": ai đến cũng được ghép cặp, đánh một ván rồi đổi. Người mới đến một mình vẫn có bạn chơi, điều mà tennis phong trào với các nhóm khép kín khó làm được.
Mạng xã hội
Sân đẹp, trang phục thể thao thời trang, video những pha đôi công sát lưới ngắn gọn rất hợp với mạng xã hội. Hình ảnh lan truyền kéo thêm người trẻ ra sân, nhất là giới văn phòng và người nổi tiếng.
Diễn biến cơn sốt: vài cột mốc
- Trước 2022: pickleball có ở Việt Nam nhưng rất ít người biết, chủ yếu là nhóm người nước ngoài và vài câu lạc bộ nhỏ.
- 2023: số sân và câu lạc bộ ở TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng tăng nhanh; báo chí bắt đầu gọi là "cơn sốt".
- 2024: nhiều sân tennis chuyển đổi, các giải phong trào và giải có tài trợ xuất hiện dày đặc, các thương hiệu vợt pickleball mở bán rộng.
- 2025 trở đi: các tổ chức quản lý môn chơi trong nước được hình thành, giải quốc tế khu vực châu Á bắt đầu đến Việt Nam; một số tay vợt tennis chuyên nghiệp chuyển hướng sang pickleball.
Những con số về số người chơi hay số sân được báo chí đưa ra trong giai đoạn này thường là ước lượng của doanh nghiệp, câu lạc bộ, nên chỉ nên xem là tham khảo.
Những tranh cãi đi kèm
Tennis mất sân
Khi sân tennis bị chia lại cho pickleball, người chơi tennis phải tìm giờ khác, sân khác, có nơi giá thuê tăng. Nhiều nhóm tennis lâu năm bức xúc. Mặt khác, chủ sân lập luận đơn giản: sân cho thuê được nhiều người hơn thì họ mới có lãi để duy trì.
Tiếng ồn
Vợt pickleball mặt cứng đánh vào bóng nhựa tạo tiếng "bốp" khô và to, lặp liên tục. Ở Mỹ, đây là nguồn khiếu nại phổ biến của cư dân gần sân. Ở Việt Nam, sân dựng sát khu dân cư, chơi đến khuya cũng gây phiền cho hàng xóm. Chọn vị trí sân, giờ đóng cửa và vật liệu che chắn là chuyện chủ sân nên tính từ đầu.
Chơi thể thao hay chơi để chụp ảnh
Một bộ phận dư luận chê trào lưu "sống ảo" trên sân pickleball. Thật ra đây là chuyện của mọi môn thể thao khi lên cơn sốt, tennis và chạy bộ từng trải qua. Phần đông người chơi vẫn ra sân vì vận động và vì bạn bè.
Pickleball có phải "tennis cho người lười"?
Câu đùa này hay gặp nhưng không đúng. Pickleball ít chạy hơn tennis nhưng ở trình cao rất nhanh: những pha đôi công vô lê sát lưới đòi hỏi phản xạ tốt, và lối chơi "dink" (đánh bóng nhẹ rơi vào vùng sát lưới) cần kiểm soát tinh tế. Vùng cấm vô lê sát lưới, gọi là "kitchen", rộng khoảng 2,13 m mỗi bên, buộc người chơi phải kiên nhẫn chờ thời cơ thay vì đập liên tục. Môn này có chiều sâu chiến thuật riêng, không phải phiên bản thu nhỏ của tennis.
Góc nhìn hôm nay: chơi pickleball cho bền
- Học vài buổi cơ bản về luật giao bóng, luật bóng nảy hai lần, vùng kitchen. Phần lớn tranh cãi trên sân phong trào đến từ hiểu luật lơ mơ.
- Đi giày sân, không dùng giày chạy bộ. Pickleball di chuyển ngang và dừng gấp nhiều; chấn thương cổ chân, gân Achilles khá phổ biến ở người mới, nhất là người trung niên.
- Khởi động kỹ. Cảm giác "môn nhẹ" khiến nhiều người bỏ qua khởi động.
- Tôn trọng lịch xoay vòng của câu lạc bộ và giờ giấc của khu dân cư xung quanh.
- Không cần vợt đắt ngay. Vợt tầm trung đủ cho người mới; nâng cấp khi đã biết mình thích lối chơi nào.
Muốn đi sâu về luật, kỹ thuật và chiến thuật pickleball, nên tìm các tài liệu chuyên về môn này của các liên đoàn quốc tế như USA Pickleball. Bài viết này chỉ nhìn pickleball như một hiện tượng của phong trào thể thao vợt Việt Nam: nó đã kéo thêm rất nhiều người ra sân, và làm cả tennis lẫn cầu lông phải nghĩ lại cách giữ chân người chơi.
Câu hỏi thường gặp
Pickleball xuất hiện ở Việt Nam từ khi nào?
Pickleball có mặt ở Việt Nam từ trước năm 2020 nhưng rất ít người chơi. Môn này chỉ thực sự bùng nổ từ khoảng năm 2023, khi sân và câu lạc bộ mọc lên nhanh ở các thành phố lớn.
Vì sao pickleball hot ở Việt Nam?
Vì pickleball dễ chơi ngay buổi đầu, sân nhỏ, ít nặng cho khớp và mang tính giao lưu cao. Sân tennis dễ chuyển đổi thành nhiều sân pickleball, cộng với hiệu ứng mạng xã hội, giúp môn này lan rất nhanh.
Pickleball khác tennis thế nào?
Pickleball chơi trên sân nhỏ gần bằng sân cầu lông, dùng vợt mặt phẳng không dây và bóng nhựa đục lỗ, giao bóng từ dưới lên. Có vùng cấm vô lê sát lưới gọi là kitchen, nên lối chơi thiên về kiểm soát hơn là sức mạnh.
Ai phát minh ra pickleball?
Pickleball do Joel Pritchard, Bill Bell và Barney McCallum nghĩ ra năm 1965 ở đảo Bainbridge, bang Washington, Mỹ. Ban đầu đó là trò tiêu khiển cho gia đình trong kỳ nghỉ hè.
Người lớn tuổi chơi pickleball được không?
Được, đây là một trong những lý do môn này phổ biến. Tuy vậy vẫn cần khởi động kỹ và đi giày phù hợp vì di chuyển ngang, dừng gấp dễ gây chấn thương cổ chân và gân Achilles.