Lin Dan và Lee Chong Wei: cặp kình địch lớn nhất cầu lông

Lin Dan (Lâm Đan, Trung Quốc) và Lee Chong Wei (Lý Tông Vỹ, Malaysia) là cặp kình địch lớn nhất lịch sử cầu lông đơn nam. Họ gặp nhau 40 lần ở giải chính thức, Lin Dan thắng 28, Lee Chong Wei thắng 12. Lin Dan giữ hai huy chương vàng Olympic và năm chức vô địch thế giới; Lee Chong Wei ba lần giành bạc Olympic, giữ ngôi số 1 thế giới tổng cộng khoảng 349 tuần nhưng chưa bao giờ có được một danh hiệu Olympic hay thế giới.

Câu chuyện của họ vì thế không đơn giản là ai giỏi hơn. Đó là chuyện một người luôn thắng ở những trận lớn nhất, và một người gần như thắng mọi thứ khác.

Hai con người, hai con đường

Lin Dan: "Super Dan"

Lin Dan sinh ngày 14 tháng 10 năm 1983 ở Long Nham, tỉnh Phúc Kiến. Tay vợt thuận tay trái, đi lên từ hệ thống đào tạo thể thao của Trung Quốc và có thời gian rèn luyện trong môi trường quân đội. Anh nổi tiếng với thể hình, sự bùng nổ, lối đánh toàn diện và cá tính mạnh trên sân. Biệt danh "Super Dan" xuất hiện từ khi anh thống trị đơn nam giữa thập niên 2000.

Điều ít người nhớ là kỳ Olympic đầu tiên của Lin Dan là một thất bại. Ở Athens 2004, anh vào giải với tư cách hạt giống số một và bị loại ngay vòng đầu bởi Ronald Susilo của Singapore. Bốn năm sau, anh trở lại trên sân nhà Bắc Kinh.

Lee Chong Wei: ông vua không vương miện

Lee Chong Wei sinh ngày 21 tháng 10 năm 1982 ở bang Perak và lớn lên ở Penang, Malaysia. Anh nổi bật bởi tốc độ di chuyển, khả năng phòng thủ gần như kín kẽ, cú đập nhanh và sự ổn định đáng kinh ngạc qua cả mùa giải. Anh lên ngôi số 1 thế giới từ năm 2008 và giữ vị trí ấy suốt nhiều năm, có giai đoạn liên tục gần bốn năm.

Ở Malaysia, nơi cầu lông là môn thể thao gắn liền với niềm tự hào dân tộc, Lee Chong Wei là nhân vật quốc gia. Anh được phong tước hiệu Datuk, và đời anh được dựng thành phim năm 2018.

Những trận chung kết định danh một thời đại

Phần lớn cuộc đối đầu giữa hai người diễn ra ở những trận cuối các giải lớn. Một số cột mốc:

Trận chung kết London 2012 thường được nhắc là đỉnh cao của cặp đấu. Lee Chong Wei thắng ván đầu, Lin Dan thắng ván hai cách biệt, rồi ván ba giằng co tới tận cuối với tỷ số 21–19. Với người hâm mộ Malaysia, đó là lần gần nhất họ chạm tới tấm huy chương vàng Olympic.

Ở Rio 2016, Lee Chong Wei cuối cùng đã thắng Lin Dan tại Olympic, nhưng thua Chen Long (Trung Quốc) ở chung kết, nhận tấm bạc thứ ba. Lin Dan thua trận tranh huy chương đồng trước Viktor Axelsen của Đan Mạch.

Thành tích so sánh

Lin Dan còn là tay vợt đầu tiên giành đủ chín danh hiệu lớn của cầu lông đơn nam: Olympic, vô địch thế giới, World Cup, Thomas Cup, Sudirman Cup, giải chung kết cuối năm, All England, Á vận hội và vô địch châu Á. Giới cầu lông gọi thành tích đó là "Siêu Grand Slam".

Hai lối chơi đối lập

Lối đánh của hai người giải thích vì sao cặp đấu này hấp dẫn đến vậy. Lin Dan thuận tay trái, góc đánh của anh làm đối thủ thuận tay phải khó chịu, nhất là cú đập chéo và cú chém. Anh chơi biến hóa, có thể đánh tấn công dồn dập hoặc chậm lại, kéo đối thủ chạy bốn góc rồi kết thúc. Ở những điểm quyết định, anh thường chọn cú đánh táo bạo.

Lee Chong Wei là hình mẫu của tốc độ và bước chân. Anh lấy cầu sớm hơn người khác, đẩy nhịp trận đấu lên nhanh, phòng thủ dai và phản công bằng những cú đập liên tiếp. Trong các trận thường, sự ổn định ấy gần như không ai phá được. Nhưng trước Lin Dan, ở các trận lớn, sự ổn định đó nhiều lần bị đặt dưới áp lực mà người ta cho là cả về tâm lý lẫn chiến thuật.

Chính hai người đều nhiều lần nói rằng đối thủ kia giúp mình tiến bộ. Đây là một trong những cặp kình địch được nhắc tới như hình mẫu tinh thần thể thao: căng thẳng trên sân, tôn trọng ngoài sân.

Những vết gợn: chấn thương, doping, bệnh tật

Sự nghiệp của Lee Chong Wei có một vết gợn lớn. Mẫu thử tại Giải vô địch thế giới 2014 ở Copenhagen dương tính với dexamethasone, một chất kháng viêm. BWF kết luận anh không cố ý gian lận nhưng vẫn cấm thi đấu tám tháng, và tấm huy chương bạc thế giới năm đó bị tước. Anh trở lại thi đấu năm 2015.

Năm 2018, Lee Chong Wei được chẩn đoán ung thư mũi giai đoạn sớm. Anh điều trị, cố gắng trở lại để hướng tới Olympic Tokyo, nhưng tháng 6 năm 2019 tuyên bố giải nghệ theo lời khuyên của bác sĩ. Lin Dan thi đấu thêm một năm, rồi tuyên bố giải nghệ vào tháng 7 năm 2020, khi Olympic Tokyo vừa bị lùi lịch một năm.

"Tứ đại thiên vương" và di sản để lại

Lin Dan và Lee Chong Wei thuộc thế hệ thường được gọi là "Tứ đại thiên vương" của đơn nam, cùng Taufik Hidayat (Indonesia, HCV Olympic 2004) và Peter Gade (Đan Mạch). Bốn người tạo nên giai đoạn mà đơn nam cầu lông có nhiều lối chơi đặc sắc cùng tồn tại.

Di sản rõ nhất của cặp Lin Dan – Lee Chong Wei là sức hút truyền hình. Những trận chung kết của họ kéo hàng triệu người xem ở châu Á, góp phần đưa cầu lông thành sản phẩm thương mại lớn với hệ thống giải BWF Super Series rồi World Tour sau này. Thế hệ kế tiếp như Chen Long, Viktor Axelsen, Kento Momota lớn lên trong cái bóng của họ.

Xem lại và tìm hiểu thêm

• Xem lại trận chung kết Olympic London 2012, đủ ba ván. Để ý cách cả hai đổi nhịp ở ván ba.
• Đọc tự truyện của Lee Chong Wei, xuất bản bằng tiếng Anh, kể về tuổi thơ ở Penang và những trận thua Lin Dan.
• Xem phim tiểu sử về Lee Chong Wei (2018), có phần tái hiện thời niên thiếu. Đây là phim truyện, không phải phim tài liệu, nên có chi tiết được hư cấu.
• So sánh các trận đối đầu theo thời gian: từ những trận đầu giữa thập niên 2000 tới trận Rio 2016, thấy rõ cách cả hai thay đổi khi tuổi tác và chấn thương tăng.

Với người chơi phong trào, bài học thực tế nhất từ hai người có lẽ là: Lee Chong Wei cho thấy bước chân và sự ổn định đưa một người lên tới đâu; Lin Dan cho thấy ở điểm số quyết định, dám chọn đúng cú đánh quan trọng không kém kỹ thuật.